Niet gelukkig worden maar gelukkig maken

De liefste oude dame van Europa. Zo stond koningin Emma (1858-1934) aan het einde van haar leven bekend. Emma was echter veel meer. Zij was een krachtige vrouw. En, Emma bracht “de achtbaarheid onder het dak van de koning terug.” Duitsland schonk ruimschoots aandacht aan het 150e geboortejaar van deze vorstin met twee tentoonstellingen. In Nederland bleef het wat stilletjes rondom Emma.

Koning Willem III is eenzaam. Zijn vrouw, koningin Sophie, is in 1877 overleden. Het was een slecht huwelijk. Ruim twintig jaar leefden de twee gescheiden van tafel en bed. De koning zocht ondertussen zijn heil bij andere vrouwen. Zijn (twee) zoons laten de koning alleen. Zij kozen de zijde van hun moeder. Nu leven zij hun eigen leven en zijn ongehuwd. De toekomst van de monarchie staat dus ook op het spel.

De koning-weduwnaar krijgt de tip eens naar het Duitse Bad Pyrmont te reizen. Daar woont ´s zomers de vorst van Waldeck en Pyrmont. Hij heeft een aantal ongehuwde dochters, van wie er wellicht één geschikt zal zijn als huwelijkskandidaat voor Willem III. Veel vorsten bezoeken het kuuroord Pyrmont, dus wie zal het opvallen als het Nederlandse staatshoofd daarheen reist.
De ontmoeting met de prinsessen van Waldeck en Pyrmont bevalt Willem III goed. Niet veel later reist hij af naar Bad Arolsen, het winterslot van de Duitse koninklijke familie dat evenals Pyrmont in de nabijheid van de stad Kassel ligt. Willem wil de koningsdochters beter leren kennen. Zijn oog valt op Emma.
De onderhandelingen over de voorwaarden voor een huwelijk duren lang, maar uiteindelijk krijgt de 61 jarige Willem de goedkeuring van Emma´s vader. Vanaf dat moment keert de achtbaarheid onder het dak van de koning terug, constateert een hoveling, want de koning nam het voordien niet zo nauw met de huwelijkstrouw.

Emma groeide op in Bad Arolsen, wat ook nu nog een vorstelijke uitstraling heeft. Het gele paleis doet qua vorm denken aan Paleis het Loo in Apeldoorn. Een groot plein ervoor, lange zijvleugels en hoge ramen. Emma had hier een gelukkige jeugd. Haar ouders brachten haar bij sociaal te zijn en anderen te helpen. Dat stempelde haar leven en verklaart waarom Emma zich later zo inzette voor de tuberculosepatiënten. Zij liet in Renkum zelfs een sanatorium bouwen.

Emma verovert met haar hartelijkheid al snel de gunst van de Nederlanders. De geboorte van prinses Wilhelmina versterkt dat. Emma zal haar dochter klaarstomen voor het koningschap.
Koningin Emma laat zien dat ze ook als vorstin van wanten weet. Als koning Willem III op bed komt te liggen vervangt ze hem waardig en als regentes, na de dood van haar man, treedt ze krachtdadig en wijs op. Ze schroomt niet een minister niet meer te ontvangen totdat hij zaken overeenkomstig haar zin heeft geregeld.
Als prinses Wilhelmina in 1898 volwassen wordt en de troon bestijgt, doet Emma een stapje terug. Na 1901, het huwelijksjaar van koningin Wilhelmina, trekt zij zich nog verder terug op Paleis Lange Voorhout in Den Haag en in de zomer op Paleis Soestdijk.

De rest van haar leven helpt zij haar dochter waar mogelijk en zet zij zich in voor zieken. Er is een oude film opname waarin de vorstin in vrijwel accentloos Nederlands een aanbeveling doet om toch vooral geld te geven voor de Emmabloemcollecte voor tuberculosepatiënten. Dat beeld blijft hangen als Emma op 75 jarige leeftijd overlijdt. “De liefste oude dame van Europa” wordt ze genoemd. Emma was echter veel meer. Het is daarom opmerkelijk dat de 150e geboortedag van Emma in Nederland zo onderbelicht is gebleven. Koningin Emma verdient meer eer.